Neej Puas Tsuaj
Posted: March 20, 2006
By: Snyu Yang, Neeg Magazine
Yov
luag txwm 30 xyoo, thaum sawv daws tawg teb chaws tuaj ua neej tshiab
rau teb chaws no. Zoo li yam twg los hlav mos nywb nyoos tseg hauv
lub neej tshiab. Tham li txoj kev sib coj ntawm tej nkawm niam txiv
twg. Tsis hais pheej tham tus niam phem xwb los tsuas nthuav tus txiv
tsis zoo tas zog. Hauv zej zog luag mab sua tub fawb ntawv (researcher)
zom ua pov thawj tseg tias Hmoob nyiam sib yuav thaum tseem yau yau.
Yau npaum li cas? 12,13, 14...5 xyoo. Nyob rau hauv tej koom haum,
tom tej chaw neeg tuav laj kam saib pej xeem tej tus kws paub twb
yeej piav piav tawm rau chaw nthuav xov xwm hais hais li no “me
nyuam yaus ua me nyuam.” Feem ntau, tub fawb ntawv los kws ua
laj kam twb yog pom ob txog kev. Tham li siab nqaim, lawv xav piav
kom lawv tau hauj lwm khov los lawv kuj xav qhia kom teev dab neeg
tsis zoo rau Hmoob. Qhov 3 twb yog tham seb lawv puas hloov, xyaum,
thiab fwj tau.
Thaum leej twg yog pawg neeg ntawd nws xav txhais tub tshawb ntaw
thiab tej neeg ua laj kam lawv tej tswv yim li cas los tau. Thaum
ib co teeb meem tshwm qhov tshwm qhov tuaj mam maj mam ntsuas zoo
zoo. Thaum ntawd los puav leej raug zoo thiab. Piv txwv li yawg Kou
Khang thiab nws poj niam Joane sau tawm hauv Hmongtoday, pem lub xeev
Minnesota, nkawv siv yuav tau 13 xyoo, Kou 30, Joane 25. Qhia tau
hais tias Joane sib yuav thaum nws muaj 12 xyoos. 12 xyoo twb yog
mos tiag. Yog mos hwv puas yog kawj tau nkawv qhov teeb meem zaum
no? Muab tham li cas twb yog, hais ces zoo li tsis tseem ceeb dab
tsi nyob hauv tsab ntawv no. Txawm tias yog tej lus qub xwb uas leej
twg ua siab ntev nyeem seb puas ho pab tau dab tsi rau tus nyeem.
Tuag ib tug tuag coob hwv lawm. Tsis hais cov sib yuav mos, cov laus
tawv mam sib yuav, los cov twb yeej sib yuav mam tuaj ua neej rau
teb chaws no. Sawv daws yeej pom hom neej puas tsuaj li Khang thiab
nws poj niam lawm.
Leej twg los yeej tsis paub thaum twg lawv lub neej yuav puas tsuaj.
Xav li thaum leej twg nyob lub teb chaws muaj kev Lij Choj nruj, muaj
txheej txheem kev ua neeg khov, thiab ua neeg kom haum txoj cai. Hom
niam txiv uas tos nco xwb kawj cov teeb meem sib txo txoj sia, tsim
nyog nkawv yuav tsum mus cuag kws pab. Kws pab yog dab tsi? As Mes
Kas hu ua“Counseling” no. Cov kws pab fab no, lawm yuav
mloog koj zaj dab neeg zoo zoo tag ces lawv mam teeb ib co kev kawm
rau koj coj mus ua neej. Thaum muaj leej twg mloog koj hais lus, hnov
koj tus kab mob ntis thiab cob qhia koj lawm, thaum no tej zaum cov
kev txo txoj sia kuj xam tau hais tias tuag ib tug ces sawv daws ua
laj kab thaiv kom tus dab tuag los muab tsis tau ntxiv lawm.
Hauv nruab zog Hmoob mas cov teeb meem no twb kawj ntau lawm tab sis
ntev loo ces rov hnov xov xwm tham dua ib zag tuaj. Los rau ntu no,
thaum tham tuaj ces kuj pheej tham hais tias tus niam los tus txiv
mas niam yog tus tsim zaj dab neeg ntawd. Qhov nov twb tsis yog xwm
tseem ceeb lawm vim thaum ob me niam txiv twb sib tuav tes mus rau
pem ntuj nrag teb tus lawm ces mam piav kuj yog lig. Tsis lig yog
thaum leej twg yog tus phem no ces mus cuag kws pab. Leej twg txoj
sia twb tsis tag. Xam cia caw ib tsoom phooj ywg thaum twg neb ob
niam txiv muaj kev txob siab lawm neb yuav tau mus cuag “counselor.”
Nco ntsoov hais tias thaum tsis nyob hauv lub teb chaws Nplog lawm
tsis muaj cov kev txwj neeg laus pab kho cov niam txiv twg tej teeb
meem lawm. Teb chaws no los yeej tseem muaj cov kev txwj neeg laus
pab thiab uas pab tsis sib thooj txoj cai Lij Choj tas. Qhov nov twb
yog sib cov. Sib cov kawg nkaus ntawm zaj dab neeg kev ob me niam
txiv twg pheej sib tua tuag pheej tshwm tuaj. Thaum leej twg ntsuas
nws yuav kov tsis yeej txoj cai los yog leej twg yov yuav cai kom
yeej nws ces thaum no kev sib tua tuag thiaj yog leej ntawd tib txog
kev taug. Tab sis tshuav lwm txoj kev taug thiab. Thaum leej twg muaj
kev lwj siab nyob hauv lub neej lawm, nws yuav tau mus nrhiav kev
pab. Kev pab yuav tsis taug kev nkag los pab leej twg. Thaum sawv
daws nyob rau hauv lub teb chaws muaj ib tug txhooj cai kav pej xeem
lawm, mus cuag cov kev pab ntawm fab “counseling” twb
hloov leej ntawd mus yoog haum txoj cai. Teb chaws no tseem tsis tau
hais tias kom leej twg mus kawm kev cai tab sis yog leej twg muaj
teeb meem es mus yoog txoj cai hnub dhau hnub xwb nav twb zoo zoo,
zoo heev. Thaum ib tug (Counselor) xauj pom leej twg cov teeb meem,
nws mam nrhiav kev kho, kawm, thiab sib zam. Sib zam xws li yog kev
hais lus thaum pheej muaj ib co lus sib sib khib es tus niam los tus
txiv kheev hawv hu (niag tuag aws, niag dev, niag ntsej muag) tab
sis leej twg mus xyaum hais lus li no ntawm nws tus Counselor (koj
niam, tub txiv, los sis tuav npe ua lus mos lus muag) twb zam dhau
thaum mob siab, siab kub, los khib khib txog dab tsi. Teeb meem ntawm
cov niam txiv sib zam cov nram no. Kev twv txhiaj yuav pov (txuam
nrog fab nyiaj txiag), kev hais lus tsis sib fwm (txuam rau fab niam
txiv sib hlub), thiab kev deev hluas nkauj (txiv) niam deev hluas
nraug (niam) (txuam rau fab kev ua tub sab kev sib hlub).
2-3 feem teeb meem no twb yog teeb meem loj rau kwv tij neej tsa Hmoob
coob coob lawm. Tseem yuav muaj tsis tag tsis so ntxiv. Yog khub niam
txiv twg ntsib cov kab mob zoo li hais no maj maj ua ntej mus nrhiav
kev pab.
Xa xov mus txog Snyu Yang ntawm nws tus e-mail snyu@neeg.org.
Snyu tab tom kawm tiav ua ib tug Counselor rau hauv zoj zos.
Terms
of Use
| Privacy Notice
©
2002-2006, Neeg Magazine P.O.Box 4071 Appleton, WI 54914-4071 (920)
997-9319
All rights reserved. All parts of this service shall not be reproduced
in any form without a written consent express to NEEG Magazine, except
that an individual may download and/or print of articles for personal
use such as reference, non-commercial purpose. Neeg values all writers
with deserved knowledge of their credibility. Thank You.